Wederzijds begrip bij PTSS – deel 3

communicatie-samenwerking-ptss

Begrip voor elkaar

In de vorige blog zijn we dieper ingegaan op het creëren van hulpmiddelen. Hierbij hebben we gebruik gemaakt van de “kenmerken” waaraan je verschillende fases kunt herkennen en “tools” die ingezet kunnen worden. Er is een basis overzicht ontstaan waar je mee “aan de slag” kunt gaan. Een onderdeel is echter nog niet behandel hier gaan we het nu over hebben.

De omgeving

Dat je omgeving jouw problematiek begrijpt is belangrijk. Vaak wordt alleen over het hoofd gezien dat het net zo belangrijk is dat de persoon met PTSS zich kan inleven in zijn of haar omgeving. Uit ervaring weet ik dat dit vaak onderschat en zelfs vergeten wordt. Vooral door de persoon die zelf aan PTSS lijdt, dit is zeker begrijpelijk maar daardoor niet minder belangrijk.

Voor je omgeving is het ook heftig wat jou is overkomen. Jij loopt vaak al je hele leven of een lange tijd met deze geheimen. Terwijl een ander nu met deze informatie wordt overspoeld, dit kan zeer ingrijpend en overweldigend zijn. Hun hebben ook ruimte nodig om dit te verwerken. 

Het proces van begrijpen en verwerken is van cruciaal belang voor beide partijen. Alle emoties mogen er zijn en doorvoeld worden. 

Emoties en gedachtes die kunnen opkomen bij je omgeving zijn bijvoorbeeld:

  • onbegrip; waarom heb je niks verteld
  • schuldgevoel; waarom heb ik niks gemerkt
  • boosheid; hoe kunnen mensen zo zijn
  • verwijten; hoe heb ik dit niet kunnen zien
  • schaamte; wat zullen anderen er wel niet van vinden als ze dit te weten komen

Hulp vragen en grenzen bewaken

Als omgeving is het belangrijk dat je jouw grenzen bewaakt en indien nodig er de ruimte is om meegenomen te worden in het proces van therapie – verwerking – herstel. Of je kunt ervoor kiezen hierbij zelf hulp te zoeken. Vaak wordt hier te weinig aandacht aan besteed. Terwijl het een belangrijk onderdeel is van het herstel.

De balans vinden voor beide partijen is een uitdaging. Degene met PTSS heeft de ruimte nodig om zijn gevoelens te uiten en alle emoties er te laten zijn.

Ze zeggen vaak delen is helen. Maar wat nou als dit ervoor zorgt dat de ander ontregelt? 

De omgeving kan heftig reageren en overstuur raken als ze het proces waarnemen waar de persoon met PTSS doorheen gaat. Wanneer je dit opmerkt kun jij je (vaak onbewust) gaan aanpassen. Je wilt je omgeving namelijk niet overstuur maken. 

Aan de andere kant probeert je omgeving juist zo min mogelijk ervan te laten merken, dat het hen zo raakt. Dit is een veel voorkomend patroon, delen is belangrijk maar dit kan alleen wanneer vanuit beide kanten hier op een goede manier mee wordt omgegaan. Deze vicieuze cirkel zit het herstel en de verwerking voor alle partijen in de weg. Het is belangrijk om deze te doorbreken.

Een aantal tips hoe hiermee om te gaan:

  • Blijf in gesprek met elkaar
  • Wacht op een rustig moment om het gesprek aan te gaan
  • Plan een vaste dag in de week om even samen te zitten en dingen te bespreken
  • Als je het lastig vindt dingen uit te spreken, schrijf het op.
  • Werk voor kinderen in het gezin bijvoorbeeld met een emoji board waar aangewezen kan worden hoe de persoon zich voelt
  • Sluit het gesprek af met dingen die je opvallen, die wel goed gaan!

Wederzijds begrip bij PTSS – deel 2

PTSS deel 2 samenwerken

Aan de slag

In de vorige blog zijn we dieper ingegaan op “Begrijpen wat er gebeurt”- wat zijn triggers, herbelevingen en wat houdt vermijding in. “Plan van aanpak”- hoe werkt het autonome zenuwstelsel en in welke verschillende fases kan iemand zitten.

Je begrijpt nu meer over de verschillende fases waar iemand in kan zitten. Hoe zien deze er voor jou of je naasten uit…? Daar gaan we nu mee aan de slag.  

Kenmerken

Dit is een hulpmiddel waaraan jij en je omgeving kunnen herkennen in welke fase jij je bevindt. Begin met de fase waarin jij je het meeste bevindt en beantwoord de volgende vragen:

  • Wat voel je?
  • Waar denk je aan?
  • Wat doe je? – Wat ziet/herkent je omgeving?
  • Hoe praat je? – Wat hoort je omgeving?
  • Wat gebeurt in het lichaam? – Hoe kan je omgeving bijv. iets aan je lichaamshouding zien?
  • Hoe is in deze toestand je relatie tot: nachtrust, middelen gebruik, voeding en sport/beweging? (Dit kan goed door je omgeving opgemerkt worden)

Nu kun je de tools aan het overzicht gaan toevoegen.

Tools

Deze kunnen helpend zijn wanneer je afdaalt op de ladder – om niet verder weg te zakken – bovenaan de ladder te blijven.
Een tool die je bijvoorbeeld kunt inzetten: De kracht van ademhaling.

Beantwoord de volgende vragen:

  • Waar word je blij van?
  • Wat vind je leuk om te doen?
  • Wie geeft je een veilig gevoel?
  • Hoe kun jij weer ontspannen?

Niet iedere tool is effectief in alle fases. Het is raadzaam deze bij het passende overzicht te plaatsen. Iemand die zich in vechten-vluchten bevindt heeft namelijk andere tools nodig dan bij bevriezen-ineenstorting-dissociatie.

Voorbeeld:

Je merkt bij je partner op dat hij constant opzoek is naar de confrontatie, hij praat hard en is kortaf. Je ziet dat hij zijn vuisten gebald heeft. Dit is een duidelijk signaal dat hij zich in het midden van de ladder bevindt.

In deze fase is er bijna geen ruimte meer om informatie te verwerken. Er stroomt te veel energie door het systeem – wordt overspoeld. In deze situatie is het niet handig om allerlei vragen te stellen en op zijn gedrag in te gaan. Dit kan er zelfs voor zorgen dat hij nog verder afdaalt op de ladder. Het systeem moet in een rustiger vaarwater komen.

Laat de persoon uitrazen en luister in plaats van op inhoudelijke informatie in te gaan. Hierbij kan het helpend zijn om fysiek in beweging te komen. Stel voor om buiten te gaan wandelen. Of geef hem een reminder dat het misschien goed is om even te gaan sporten.

Nu kun je als team samen aan de slag zou je denken. Een belangrijk deel wordt alleen vaak vergeten. 

Dat je omgeving jouw problematiek begrijpt is belangrijk. Vaak wordt over het hoofd gezien dat het net zo belangrijk is dat de persoon met PTSS zich kan inleven in zijn of haar omgeving. 

Hierover lees je meer in de volgende blog….