Tips om te ontprikkelen

tools ontprikkelen

In de voorgaande blogs hebben we het gehad over overprikkeling en ontprikkeling. Hier werd besproken dat er verschillende vormen zijn. Namelijk; zintuigelijk – emotioneel – cognitief. Allemaal leuk en aardig om te weten hoe het werkt, maar wat doe je eraan? En hoe kom je er weer vanaf wanneer je er last van hebt.

Hier volgen handige tips die je kunt inzetten en uitproberen om te ontprikkelen of zelfs te voorkomen dat je overprikkeld raakt.

#1 Natuur

Pak jezelf bij elkaar, trek je schoenen aan en ga de natuur in. De natuur heeft een helend en herstellend vermogen. Het brengt de rust terug in ons systeem: weg van de drukte, volledige focus op jezelf en het mooie kleuren pallet om je heen. Geniet van het geluid van de vogels en andere dieren. Het geritsel van de blaadjes door het waaien van de wind. Daag jezelf uit om volledig terug in het hier en nu te komen. Richt je bijvoorbeeld eens op iedere stap die je zet, focus je op je ademhaling. Of zoek een bankje of boomstronk op waar je kunt gaan zitten en geniet van het uitzicht.

#2 Muziek

Muziek is een krachtige tool die je op verschillende manieren kunt inzetten. Ga lekker los op  een djembe om je “frustratie” bijvoorbeeld eruit te slaan. Als je een instrument bespeeld is muziek sowieso vaak een mooie tool om uit je hoofd te gaan en je volledig te focussen en terug te brengen in het moment.

Daarnaast heb je nog het luisteren naar muziek. Je favoriete muziek kun je opzetten om jezelf op te fleuren. Leuke momenten en herinneringen op te halen die aan deze muziek gekoppeld zijn. Of luister hardrock/metal om helemaal te ontladen. Of kies je juist voor rustgevende muziek, geleide meditatie om tot rust te komen. Ieder mens heeft zijn eigen muziek smaak, jij weet zelf het beste wat voor jou werkt.

Onze hersenen produceren de hele dag door hersengolven. Muziek bestaat uit trilling deze trillingen hebben een effect op onze hersenen. We kunnen daarom muziek inzetten om onze hersenen te ondersteunen om ons beter te focussen of juist om te kalmeren. Binaural beats zijn hiervoor geschikt op spotify en youtube kun je hier genoeg over vinden.

#3 Kruiden en andere homeopathische producten.

Je kunt ook gebruik maken van kruiden en andere homeopathische producten die het zenuwstelsel aansturen om weer te kalmeren. Zoals het drinken van een kruidenthee, bloesem remedie druppels, aura sprays, etherische oliën en edelstenen. Een aantal producten heb ik hier voor jullie op een rij gezet.

Kruidenthee

  • Hop – werkt kalmerend
  • Lavendel – kalmeert en bevordert de nachtrust
  • Citroen Melisse – werkt kalmerend bij acute stress
  • Valeriaan – kalmerend middel bij stress en angst
  • Kamille – ontspanning voor de overprikkelde geest. Werkt kalmerend, rustgevend en harmoniserend. Geschikt wanneer je prikkelbaar en oververmoeid bent.

Bloesem remedie druppels

  • Bach rescue druppels
  • Healing herbs five flowers

Deze bloesemremedies hebben een kalmerende en stabiliserende werking op de emoties en je fysieke lichaam bij een stressvolle situatie.

Aurasprays van de Groene Linde

  • Moeder aarde
  • Aura rescue

Etherische oliën

  • Lavendel
  • Vetiver
  • Salie

Edelstenen

  • Tijgeroog
  • Rozenkwarts
  • Bergkristal
  • Amethist
  • Pyriet

4# Andere tools

Er zijn nog andere tools die helpend kunnen zijn om te ontprikkelen. Zoals;

  • Verzwaringsdeken
  • Tangler of cube 6
  • Kleuren of tekenen
  • Neem een douche of ga lekker in bad
  • Richt een prikkelarme ruimte in waar jij je kunt terugtrekken
  • Knuffelen met een knuffeldier of huisdier
  • Ga plantjes in je huis verzorgen of je achtertuin in
  • Noice cancelling koptelefoon

Ontprikkelen

Je bent over je grenzen gegaan en bent hierdoor overprikkeld geraakt. Wanneer je hier niet naar luistert zul je steeds sneller overprikkeld raken. Je komt in een vicieuze cirkel terecht die steeds “overgevoeliger en kleiner wordt”.  
Je systeem schreeuwt om rust / ontprikkeling maar hoe gaat dit in zijn werk? Welke tools kun je hiervoor toepassen en hoe kom ik er achter welke tools voor mij helpend zijn? Dit gaan we bespreken in deze blog.

Ontprikkelen of te wel "weer tot rust komen"

Niet iedere vorm van overprikkeling heeft hetzelfde nodig om weer tot rust te komen.
Daarnaast betekent ontprikkelen niet dat jij je als een kluizenaar hoeft te gaan gedragen er zijn in veel gevallen namelijk nog genoeg alternatieve. Maar je mag je systeem wel de tijd geven om “langzaam” te herstellen en tot rust te komen. Ga geen boodschappen doen op drukke momenten of andere situaties opzoeken zoals feestjes en verjaardagen wanneer dit bijvoorbeeld niet nodig is.

In de vorige blog hebben we de verschillende soorten prikkels uitgebreid besproken.
Ze worden hier nogmaals in het kort benoemd:

  • zintuigelijke – hebben te maken met alle zintuigen

  • emotionele – hebben te maken met het binnen komen en verwerken van emoties

  • cognitieve – hebben te maken met het verwerken van informatie en je denk proces

Verschillende manieren

Er zijn verschillende manieren om weer tot rust te komen en te ontprikkelen. Welke tool helpend is verschild per moment, soort prikkel en ook per persoon. Het is hierbij aan jou om te ontdekken wat voor jou werkt.
Neem zelf de regie over jouw gezondheid!

Waarschijnlijk zul je in het begin niet snel genoeg opmerken dat je overprikkeld raakt waardoor je niet specifiek op de soort overprikkeling kunt anticiperen. Vaak is het ook een combi van verschillende soorten overprikkeling. Wel is het zo dat voor sommige soorten overprikkeling bepaalde tools meer helpend zijn.

Wanneer je bijvoorbeeld zintuigelijk overprikkeld bent ga je jezelf niet blootstellen aan nog meer zintuigelijke prikkels terwijl wanneer je emotioneel overprikkeld bent het wel helpend kan zijn om zintuigelijke prikkels te ervaren om weer tot rust te komen. Een snoezelruimte die gebruikt wordt bij mensen met een beperking is daar een mooi voorbeeld van.

Waar houdt je rekening mee bij de verschillende soorten overprikkeling?

  • Zintuigelijk ontprikkelen:

    Hierbij probeer je zoveel mogelijk zintuigelijke prikkels weg te nemen of te minimaliseren.
    Zet bijvoorbeeld je telefoon op stil en de meldingen uit. Doe felle lampen uit en zet rustgevende muziek op. Zoek een prikkelarme omgeving op – ga op bed liggen of zoek de natuur op.

    Wanneer je niet thuis bent en dit niet mogelijk is: ga naar buiten, zorg dat je oordopjes bij je hebt zodat jij je kunt afsluiten van geluid, gebruik een zonnebril tegen fel licht.

  • Emotioneel ontprikkelen:

    Hierbij is het belangrijk om emotioneel beladen situaties even uit de weg te gaan. Maak geen belangrijke beslissingen, kom hier op een later moment op terug. Ga geen diepgaande gesprekken aan en vermijdt onderwerpen waarvan je weet dat deze voor jou gevoelig zijn. Bewaak in deze goed je eigen grenzen verzet eventueel een geplande afspraak. Vooral als je weet dat dit triggerend kan zijn. 

    Als het niet mogelijk is een situatie uit de weg te gaan geef dan wel tijdig je grenzen aan of neem een time out. Wellicht is er de mogelijkheid het gesprek op een ander moment dan alsnog te vervolgen. Wanneer je ervoor kiest om tv te kijken of iets te lezen kies dan voor iets luchtigs. Ga bijvoorbeeld geen emotioneel zwaarbeladen series kijken.

  • Cognitief ontprikkelen:

    Hierbij is je informatie verwerking vooral overvraagt en heb je moeite met logisch denken. Zorg voor fysieke rust en ga jezelf niet verplichten om van alles te moeten. Laat je huishoudelijke taken even voor wat het is. Alles waarbij een planning nodig is of waar verschillenden handelingen bij komen kijken zullen je nog meer overvragen.

    Probeer deze taken te minimaliseren wanneer het niet mogelijk is volledige rust te nemen.

ontprikkelen

Tot slot is het belangrijk je te beseffen dat van de buitenkant het voor een ander vaak lastig te zien is of je overprikkeld bent. De meeste mensen zullen dit niet opmerken. Communicatie is hierbij belangrijk.

Verschillende tools die je kunt inzetten om te ontprikkelen of overprikkeling te voorkomen zullen in een volgende blog verder worden besproken.

Overprikkeling

Overprikkeling

Je niet meer kunnen focussen. Alles wat tegen je gezegd of aan je gevraagd wordt sla je niet meer op. Het voelt onmogelijk om nog iets gedaan te krijgen. Je brein laat je in de steek en simpele dagelijkse handelingen lijken ineens niet meer te lukken. Alles om je heen zorgt voor afleiding. Gevoelens van moeheid nemen toe, je hartslag is verhoogd, dit veroorzaakt gevoelens van onrust en je wordt vergeetachtig. Uiteindelijk weet je het allemaal even niet meer, het is “TE VEEL”!

Herken jij jezelf hierin? Gefeliciteerd! Je hebt waarschijnlijk vaak te maken met overprikkeling.

Een (over)gevoeligheid voor prikkels

Voor mensen met PTSS is dit een bekend gegeven. Grenzen aangeven is hierbij erg belangrijk maar daarvoor zul je deze eerst bij jezelf moeten herkennen. Vaak is er veel onbegrip vanuit de omgeving omdat men niet begrijpt dat de prikkel verwerking bij iemand met (complexe)PTSS anders verloopt.

  • Men heeft bijvoorbeeld langer nodig om uit te rusten om vervolgens weer gefocust te kunnen zijn en te functioneren. Door je PTSS ben je namelijk meer alert en scan je constant je omgeving op mogelijk gevaar. Dit kost veel energie een deel van de capaciteit van je brein wordt systematisch al overvraagd.

  • Of wanneer je meerdere dingen tegelijk moet doen is dit lastig. Want hiervoor is een goede planning nodig en dit vraagt focus en kost energie. Zoals een maaltijd koken, poetsen en andere huishoudelijke taken. Hierdoor wordt het huis een chaos wat uiteindelijk ook weer prikkels veroorzaakt. Je raakt het overzicht in alles kwijt.

De overprikkeling leren begrijpen kan hierbij helpend zijn. Want uiteindelijk is de enige oplossing wanneer je overprikkeld bent: ontprikkelen, rust nemen en proberen om uiteindelijk dit soort situaties voor te zijn.

Het probleem hierbij is vaak dat men niet de ruimte heeft of voelt om aan deze overprikkeling toe te geven. Hierdoor ontstaat een steeds grotere uitputting in je prikkeloverdracht waardoor het alleen maar langer duurt uiteindelijk om weer te herstellen. Je komt dan terecht in een vicieuze cirkel met alle gevolgen van dien. Van de buitenkant is het voor een ander vaak lastig om te zien of je overprikkeld bent. De meeste mensen zullen dit niet opmerken. Communicatie is hierbij belangrijk.

overprikkeling

Verschillende soorten prikkels

 

  • Zintuigelijke overprikkeling:
    Alles wat via de zintuigen binnenkomt wordt intenser, zoals: Geluiden komen harder binnen de filter hierbij is weg. Bewegende beelden van televisie, computer of telefoon worden moeilijk verwerkt en het lezen van een tekst gaat lastig. Je ervaart overgevoeligheid voor licht.

  • Emotionele overprikkeling:
    Je krijgt moeite met het verwerken en onder controle houden van je emoties. Alles komt harder binnen waardoor relativeren steeds lastiger wordt. Je trekt opmerkingen sneller persoonlijk aan en reageert hier extremer op als normaal. (Heel verdrietig, hysterisch, angstig of juist boos, agressief).

  • Cognitieve overprikkeling: 
    Moeite met denken, leren en dingen onthouden. Waardoor een studie volgen en nieuwe handelingen leren zoals autorijlessen bijvoorbeeld wordt bemoeilijkt. De informatie verwerking wordt namelijk belemmerd en werkt vertraagd. Ook meerdere handelingen tegelijkertijd uitvoeren of dingen waar een planning aan te pas komt zijn lastig. Zoals koken, poetsen/huishouden en herorganiseren/opruimen etc.

Leren accepteren dat je prikkelverwerking anders werkt

Bij mensen met traumatische ervaringen is de belastbaarheid nou eenmaal minder groot. Creëer genoeg rust momenten voor en na een activiteit als je weet dat dit veel van je vraagt.

Als je bijvoorbeeld een verjaardag hebt van iemand zorg dat je van tevoren nog even de mogelijkheid hebt om te rusten en plan op deze dag verder geen afspraken die voor overprikkeling zorgen. Ben eerlijk tegen jezelf en je omgeving en leg uit dat jouw prikkelverwerking anders is en dat dit ervoor kan zorgen dat je soms last minute een afspraak afzegt. Of bijvoorbeeld uiteten in een druk restaurant, shoppen of overnachten in een hoofdstad lastig is.

Ontprikkelen

Niet in iedere situatie is het mogelijk om overprikkeling te voorkomen. En soms zul je keuzes moeten maken en wordt over deze grens gegaan. Het is daarbij wel belangrijk om naderhand een moment te nemen om te ontprikkelen. Anders zal je spanningsboog steeds minder worden en raak je steeds sneller overprikkeld waardoor functioneren uiteindelijk onmogelijk wordt. In de volgende blog gaan we verder over hoe je het beste kunt ontprikkelen.

Grenzen aangeven

grenzen aangeven

Hoe kun jij je grenzen bewaken? Zowel voor jezelf als naar de buitenwereld… dit komt ter sprake in deze blog.

Met behulp van de vragen die je uit de vorige blog hebt beantwoord heb je een overzicht voor jezelf. Je kunt je grenzen alleen bewaken wanneer jij je bewust bent van wat jouw grenzen zijn. Door te weten waar je grenzen liggen ontstaat er een mogelijkheid om deze te bewaken.

Iets weten en ernaar handelen – daar zit uiteindelijk de echte uitdaging. Het daadwerkelijk gaan doen is waar veel mensen op vast lopen. Dit is ook logisch want iemand heeft meestal al jaren op een bepaalde manier geleefd.

Het verschil

Er zit een verschil tussen je grens aangeven wanneer deze al bereikt is of deze te bewaken. Voor de meeste mensen is er wel een punt waarbij men denkt “nu ga je echt te ver!” of “dit is me echt te veel!”. Maar meestal zit er al veel eerder een grens alleen durft men deze vaak nog niet aan te geven. Het zou mooi zijn als je dit punt waarbij iemand eigenlijk al te ver is gegaan voor kunt blijven.

Intern versus Extern

Je grenzen gaan herkennen en bewaken vergt oefening. Een verandering in je handelen en de keuzes die je maakt. Ga hierover in gesprek met jezelf en begin met kleine stapjes om dit te oefenen. Je kunt hierbij ervoor kiezen om eerst intern of extern te gaan oefenen om grenzen aan te geven.

Met intern bedoelen we in deze dat je grenzen voor jezelf gaat bewaken. Door minder van jezelf te gaan verwachten – leg de lat eens wat lager, ben minder streng voor jezelf. Je hoeft niet altijd alles af te hebben.

Bij extern gaat het over de buitenwereld. Wat verwacht iemand anders van jou of wat denk je dat een ander van je verwacht? Iemand vraagt je om iets voor jou te doen.

Grenzen voor jezelf

Bijvoorbeeld: door geen drukke tijdsplanning te maken voor jezelf. Zeg hier bewust “nee” tegen omdat je weet dat het eigenlijk teveel is. Maar ook grenzen stellen voor jezelf in vluchtgedrag, dit kan van alles zijn: eten, drugs, roken, alcohol, overmatig sporten, gamen, scrollen op social media etc.

Dit is namelijk net zo goed destructief gedrag wanneer je hierin doorslaat en uit de realiteit probeert te ontsnappen. Eigenlijk wanneer je doorhebt dat je dit soort gedrag vertoond weet je eigenlijk al dat je over je grens bent gegaan.

Naar de buitenwereld

Bijvoorbeeld: door als iemand jou iets vraagt jezelf de tijd te geven hierover na te denken en te zeggen “ik kom hierop terug”. Geef jezelf de ruimte om erover na te denken en te voelen of je dit voor iemand wilt en kunt doen. Of dat je het liefste vooral maar ja zegt om: aardig gevonden te worden, je geen “nee” durft te zeggen, je goed wilt voor doen, je de ander niet in de steek wilt laten of er een overtuiging zit dat je dit wel moet kunnen, bang voor afwijzing etc.

Je kunt uiteraard niet op alles met “ik kom hierop terug” antwoord. Soms is het wel nodig om in het moment meteen te reageren als er iets in het moment gevraagd wordt. Zoals: wil jij even langs de winkel gaan? Kun jij deze telefoon even aannemen

Hierbij is het belangrijk om “nee” te leren zeggen. Wanneer jou iets gevraagd wordt waar je niet achter staat, waar je op dat moment geen energie voor hebt om dit te doen, je bent zelf druk bezig of hebt geen tijd. Je kunt hierbij met kleine stapjes beginnen door “nee” te gaan zeggen tegen vragen in een voor jou vertrouwde omgeving. Voelt jouw relatie veilig voor jou ga dan bijvoorbeeld eerst hier oefenen.

"Ga weer ja zeggen tegen jezelf, door nee te zeggen tegen de ander."

Grenzen ontdekken

grenzen artikel

Wanneer je geen grenzen voor jezelf kunt stellen kan dit op de lange termijnen voor uiteenlopende problemen zorgen. Bij mensen met PTSS zien we vaak terug dat het lastig is om grenzen te stellen zowel voor hunzelf als naar de omgeving toe. 

Weet jij wanneer je grens bereikt is? Of heb je geen idee waar die grens bij jou ligt? Wanneer je overlevingsmechanisme je tweede natuur is geworden is het lastig om nog (volledig) contact met je lichaam en gevoel te maken. Hierdoor kun je minder goed luisteren naar jezelf en niet aanvoelen wanneer je grens is bereikt. 

Meestal wanneer je iets opmerkt ben je al over dit punt heen. Daarnaast zien we vaak bij mensen met PTSS dat ze het gewend zijn om zichzelf weg te cijferen en aan te passen. Dit is onderdeel van hun overlevingsstrategie. Als ze deze grens wel aanvoelen maakt dit het extra lastig dit kenbaar te maken aan de buitenwereld. 

Dit kan met verschillende factoren te maken hebben, zoals:

  • Traumatische ervaringen uit het verleden waarbij niet naar deze grenzen werd geluisterd. Of je was bijvoorbeeld nog te klein om grenzen te begrijpen of te weten dat iets niet oké was.
  • Afhankelijkheid, waardoor men bang is de andere persoon kwijt te raken.
  • Angst om je baan kwijt te raken.
  • Narcisme of een andere vorm van verwaarlozing waardoor je eigen waarde is beschadigd.

Hoe kun jij je eigen grenzen weer gaan herkennen. En hoe kun je deze kenbaar maken aan de buitenwereld?

Verschillende manieren om je grenzen te ontdekken:

  • Neem hier een aantal weken de tijd voor en probeer op meerdere momenten van de week stil te staan bij wat die dag/dagen gebeurd is. 

    Heb je die week dingen gedaan voor een ander?
    Zo ja, wat heb je gedaan en was dit oké voor jou of voelde je achteraf dat je dit beter niet had kunnen doen?

  • Pak een moment terug die jij als stressvol hebt ervaren. Kijk eens goed naar die situatie wat je allemaal deed of van jou verwacht werd. 

    Hoe voelde je lichaam aan? 
    Welke emoties hoorden hierbij?

  • Luister naar de signalen van je lichaam. Trek je meerdere malen per dag even terug om bij jezelf te komen en te voelen hoe jij je op dat moment voelt. Wanneer je merkt dat je onrustig of gestrest bent ga na waardoor dit is gekomen en schrijf dit voor jezelf op. 
  • Wanneer iemand je om hulp vraagt of een opdracht geeft, stel jezelf de volgende vragen? – Wil ik dit nu echt doen? Heb ik hier tijd en energie voor? Vanuit welke intentie wil ik dit voor de ander doen? Stroomt dit met hetgeen wat ik zelf wil als mens?
  • Wat zijn je normen en waarden?

Met behulp van de antwoorden op deze vragen krijg je al een duidelijker beeld over wat jouw grenzen zijn. De volgende stap hierin is om je grenzen dan te bewaken voor jezelf en dit te communiceren naar de buitenwereld. Hier gaan we in de volgende blog uitgebreid op in. 

Emotionele mishandeling

emotionele mishandeling

Hierbij is spraken van actief handelen waarbij de reactie altijd: negatief, vijandig en afwijzend van aard is. Het gaat hierbij over een stuk controle en het domineren wat de ander op deze manier probeert uit te voeren. Deze reacties worden niet op een fysieke manier uitgedrukt.

Emotionele mishandeling is anders als emotionele verwaarlozing! Deze termen worden vaak verwisseld of als gelijken gebruikt terwijl er wel degelijk een verschil is. Bij emotionele verwaarlozing gaat het vooral om het uit blijven van aandacht en enige reactie. 

EMOTIONELE MISHANDELING = ACTIEF
EMOTIONELE VERWAARLOZING = PASSIEF

Wanneer je te maken hebt met emotionele mishandeling kun je dit o.a. herkennen aan:

  • Uitschelden
  • Uitspraken zoals: dat je niet gewenst bent
  • Opzettelijke bangmakerij
  • Denigrerend spreken tegen jou 
  • Onduidelijke communicatie naar jou toe
  • In jouw bijzijn denigrerend over je spreken.
  • Gedreigd met straf / consequenties
  • Een vijandige vorm van sarcasme 
  • Je wordt opzettelijk weggehouden van mensen (die jouw steunen)

Als je hiermee te maken krijgt in je kinderjaren en tijdens je opvoeding heeft dit veel invloed op je ontwikkeling. Maar op latere leeftijd in je (liefdes)relatie kan dit ook de nodige schade aanrichten. 

Je krijgt hierdoor bijvoorbeeld een vertekend beeld van: 

  • Wat gezonde communicatie is
  • Door alle afwijzing kan zelfliefde een groot missend thema zijn

Dit heeft grote gevolgen voor de manier van “hoe jij in het leven staat”. Je graadmeter van wat wel en niet-normaal is, is verstoord en onbetrouwbaar. Hierdoor trek je verkeerde relaties aan en kun je situaties niet goed inschatten. Dit kan erg gevaarlijk zijn en zorgen voor traumatisering, wat zich op de lange termijn kan uiten in PTSS. 

Als je inziet dat je te maken hebt met emotionele mishandeling dan is het belangrijk dat jij je hier van losmaakt. Schakel hulp in!

Emotionele verwaarlozing

Emotionele verwaarlozing

Wanneer er onvoldoende ingespeeld kan worden op je emotionele behoeftes. Tijdens je opvoeding maar ook wanneer je op latere leeftijd in je relatie(s) hiermee te maken krijgt, kan dit een grote invloed hebben op je psyche.  

Depressies, angststoornissen en PTSS kunnen hiervan een uitwerking zijn. 

Bij emotionele verwaarlozing gaat het vooral over “wat niet gedaan wordt” en “wisselend lastig te pijlen gedrag” waardoor het gevoel van veiligheid ontbreekt. 

Denk hierbij aan:

  • Geen aandacht krijgen
  • Geen liefde ontvangen
  • Niet getroost worden
  • Je emoties mogen er niet zijn
  • Er wordt niet naar je geluisterd
  • Je kunt nooit iets goed doen
  • Wisselvallige meningen, dan is iets wel goed en dan weer niet
  • Het is nooit goed genoeg

Wanneer deze gedragingen en gevoelens zich langdurig voordoen kan dit zich uiten in:

  • bindingsangst;
  • hechtingsproblematiek;
  • wantrouwen
  • etc…

Bij emotionele verwaarlozing ontbreken de gevoelens van liefde, aandacht en warmte. Hierdoor ontstaat een gevoel van eenzaamheid. Vaak wordt deze vorm van mishandeling niet opgemerkt waardoor je gaat denken dat het aan jou ligt. Je betrekt alles op jezelf en wijst hiermee ook jezelf af. Deze onveilige situatie ga je beschouwen als normaal, veel mensen signaleren dit ook niet als mishandeling. Maar in de kern is dit wel wat er speelt! 

Het gedrag mag niet worden goed gepraat. Zelfs niet wanneer iemand jouw onbewust deze gevoelens geeft. Je onbewuste overlevingsstrategieën nemen het maar al te graag van je over. 

Emotionele verwaarlozing speelt vaak een rol bij PTSS. Het (h)erkennen dat dit trauma’s heeft veroorzaakt is de eerste stap. Wanneer je hier zicht op krijgt ontstaat er ruimte voor het herstellen van je basis vertrouwen, eigenwaarde en kun je op een gezonde manier weer relaties aangaan met jezelf en de ander.  

Voor hulp en meer uitleg: neem contact met ons op!

PTSS vs C-PTSS

PTSS vs CPTSS

Officieel volgens de DSM is er geen onderscheid meer tussen PTSS en C-PTSS. Deze term wordt wel nog veel gebruikt, maar wat is nou het verschil? En is er eigenlijk wel een verschil?

Wat is C-PTSS?

Voor de meeste mensen betekent C-PTSS (complexe posttraumatische-stressstoornis) dat er meervoudige trauma’s en gebeurtenissen zijn die niet zijn verwerkt. Waarvan de oorsprong zich meestal in de kindertijd bevindt. Vaak hebben deze traumatische gebeurtenissen zich herhaaldelijk voorgedaan of zijn ze van langdurige aard. Dit is lastiger te behandelen en vraagt meestal een behandel traject van langere duur.

Wat is PTSS?

PTSS houdt verband met enkelvoudige trauma’s zoals een eenmalig incident. Deze zijn meestal makkelijker te behandelen.

Iemand kan van een enkelvoudig trauma net zoveel klachten ondervinden als iemand die bijvoorbeeld herhaaldelijk misbruikt is geworden in zijn kindertijd. 

Wel is de kans op (C-)PTSS in sommige gevallen groter. Maar of iemand getraumatiseerd wordt en de complexiteit hiervan hangt van meerdere factoren af, zoals:

  • Hoe word je opgevangen: is er nazorg? Ervaar je na de gebeurtenis steun van je omgeving? Kun je er überhaupt over praten? Voel je je begrepen en gehoord? Krijg je de ruimte om je emoties er te laten zijn? 
  • Persoonlijkheid “Hoe zit jij als mens in elkaar?”: Wanneer je goed over je gevoelens kunt praten loop je minder kans op PTSS dan iemand die gesloten en verlegen is. Geef jij jezelf de ruimte om te erkennen wat je hebt meegemaakt en dit te doorvoelen dan zal de kans net zo goed verminderen. Wat heb je meegekregen vanuit je opvoeding? Hoe ga je om met ingrijpende gebeurtenissen en emoties ook dit speelt een belangrijke rol.  
  • Terugkijken op de gebeurtenis: welke betekenis geef jij aan je traumatische ervaringen. Bijvoorbeeld: Wanneer jij je bedenkt hoeveel geluk je hebt gehad na een ongeval, zal dit de verwerking makkelijker maken. Dit is uiteraard niet bij elke gebeurtenis van toepassing maar kan wel een rol spelen bij of iemand PTSS ontwikkelt of niet. 
  • Veiligheid: kun je nog gevoelens van veiligheid ervaren want in een veilige omgeving ontstaat ruimte om gebeurtenissen te kunnen verwerken.

Wanneer je een aantal factoren zoals hierboven leest is het wel aannemelijk dat wanneer je iets overkomt in je kindertijd en dit herhaaldelijk plaats vindt de kans groter is dat je hier (complexe)PTSS aan overhoudt. Vooral wanneer je opgroeit in een gezin met bijvoorbeeld emotioneel niet beschikbare ouders of te maken hebt met narcisme

Denk hierbij ook aan: wanneer je vanuit je werk in situaties terecht komt die enorm ingrijpend zijn. Bijvoorbeeld in geüniformeerde beroepen zoals hulpdiensten, militair of zorgpersoneel. De nazorg / opvang is hierbij vaak niet goed geregeld. De werkdruk is hoog, men is sneller geneigd om niet bij de gebeurtenis stil te staan omdat hier weinig ruimte voor is. De emoties kunnen er hierdoor niet zijn waardoor op lange termijn complexere klachten zullen ontstaan.

Er is in feiten geen verschil tussen PTSS en C-PTSS het zit hem vooral in de langdurigheid en complexiteit van het behandelen van de symptomen waardoor men soms deze termen gebruikt.

Voor hulp en meer uitleg neem contact met ons op.

Van onrust naar rust

Onrust rust ptss

Je weet niet wat je met jezelf aan moet. Het liefst zou je alles bij elkaar schreeuwen en je weet niet zo goed waarom? Ergens de focus op leggen of je concentreren lukt al helemaal niet. Je ervaart een verhoogd hartslag en je emoties heb je nog maar moeilijk onder controle. Je kunt huilen van boosheid – je emoties gaan alle kanten uit, het lijkt net een emotionele achtbaan. Je lontje wordt steeds korter en de spanning in je lijf is fysiek voelbaar. 

Gevoelens van onrust die iedereen herkent. Waar komen ze vandaan en hoe kun je meer rust ervaren?

Om weer rust te kunnen ervaren is het belangrijk dat je de oorzaak vindt van de onrust.
Bij mensen met PTSS ligt hier een verband met hun onverwerkte trauma’s. Dit zorgt ervoor dat het overlevingsmechanisme voortdurend aan staat.

Hoe ontstaat onrust?

Er komen stresshormonen zoals adrenaline en cortisol vrij wanneer je overlevingsmechanisme reageert. Dit is behulpzaam wanneer jij je in een levensbedreigende situatie bevindt om te ontsnappen. Bij mensen met PTSS is er een voortdurend overschot aan stresshormonen. Deze overload komt men uiteindelijk niet meer kwijt. 

“Onrust heeft een direct verband met stress en kan mentaal of fysiek ervaren worden.” 

Oorzaken van onrust

Wanneer je gediagnosticeerd bent met PTSS zullen gevoelens van onrust een bekend symptoom zijn. Echter zijn er nog andere factoren die deze onrust kunnen versterken, zoals:

  • werk
  • gezinssituatie
  • studie
  • gezondheid / voeding
  • niet verwerkte emoties
  • chronische pijnen
  • geen ruimte voor rouwverwerking

Meer rust ervaren

Wanneer je trauma’s gaat verwerken zal de hoeveelheid aan stresshormonen gaan afnemen. Hiermee aan de slag gaan met een therapeut is raadzaam. 

Daarnaast zijn er tools waar jezelf mee aan de slag kunt gaan die behulpzaam zijn om meer rust te creëren, zoals:

Het verschilt per persoon wat helpend is om weer tot rust te komen. Daarnaast zit er verschil in welke staat iemand zich bevindt zoals wordt beschreven volgens de Polyvagaal theorie. Hierover lees je hier meer. 

Wanneer je lichaam moe en uitgeput is, is het bijvoorbeeld niet handig om explosief in beweging te komen en te gaan sporten. En wanneer je lichaam vol met adrenaline en cortisol zit is het bijvoorbeeld juist wel handig om eerst te ontladen voordat je überhaupt weer terug in die rust terecht kunt komen. 

Leer om weer te luisteren naar de signalen die je lichaam jou geeft. 

Emotioneel niet beschikbare ouders en codependentie

onbeschikbare ouders

Niet gezien worden

Als kind werd je niet gezien. Je kreeg niet de aandacht die je verdiende en nodig had. Je ouders faalden erin om te reageren op jouw (emotionele) behoeftes. Hierdoor ging jij je aanpassen en wenselijk gedrag vertonen om te overleven. Je hebt bijvoorbeeld geleerd jezelf weg te cijferen en jezelf overal de schuld van te geven en/of de schuld op je te nemen. 

Je bent opgegroeid in een gezin waar beide of een van de ouders emotioneel niet beschikbaar was. Er is geen ruimte geweest om je te ontplooien tot die volwassen persoon die je zou willen zijn. Het is vaak lastig te erkennen, men voelt een loyaliteit naar de ouders. Maar opgroeien in zo’n situatie kan o.a. lijden tot C-PTSS of ervoor zorgen dat je op latere leeftijd kwetsbaarder hiervoor bent.

Verschillende redenen waarom je ouders emotioneel afwezig waren:

Dit kan grote invloed hebben op het gedrag wat je als volwassenen vertoont. En de vriendschappen, relaties en situaties die je aantrekt of aangaat. Vaak zijn deze namelijk destructief (zonder dat jij je hier bewust van bent).

Hoe kan dit zich uiten?

  • Wanneer jij de liefde hebt gemist zal je nu waarschijnlijk relaties aantrekken waarbij je geen liefde ontvangt. Of juist wanneer iemand te dichtbij komt en liefdevol voor je is voelt het als onveilig en zal je er alles aan doen om die persoon weg te jagen. 
  • Je bent zo gewend geraakt aan het gevoel van onveiligheid dat je steeds deze situaties opzoekt want voor jou is dit bekend en dus “veilig”. 
  • Je voelt je altijd minder dan anderen, nooit is iets goed genoeg!
  • Je zoekt op een verkeerde manier erkenning, bevestiging en aandacht waardoor je mensen aantrekt die niet goed voor je zijn.
  • Mensen maken misbruik van je terwijl jij het ziet als “aandacht”. De verkeerde aandacht ten koste van jezelf, uitbuiting.

Wanneer jij je in bovenstaande tekst herkent zou ik het je gunnen hiermee aan de slag te gaan. Bij mensen met C-PTSS zien we dit vaak terug. Het is lastig om je trauma’s te verwerken wanneer jij je niet bewust bent hoe cruciaal je opvoeding en de omgeving waar jij je nu in bevindt een rol speelt. Of hoe het kan dat jij steeds dit soort situaties/relaties aantrekt en wordt belemmerd om echt verder te komen in je leven.